De meerwaarde van Citizen Science voor een lokaal bestuur

  • 20 december 2020

Begin 2020 maakte het Smart Flanders-programma een doorstart. Na 3 jaar ondersteuning door imec is nu de keuze gemaakt om het Smart Flanders-programma verder te zetten met wisselende jaarthema’s. Het eerste jaarthema wordt ‘Citizen Science’ of burgerwetenschappen. Een succesvolle smart city staat in het teken van haar burgers. De opzet is burgers te informeren en hen nauwer te betrekken in het smart city verhaal. Burgers krijgen zo de kans om zelf een steentje bij te dragen aan  het smart city verhaal.

Het kan versterkend werken

Het verhaal van ‘Citizen Science’ is ondertussen goed ingebakken. Dankzij projecten als Curieuzeneuzen en Airbezen kan iedereen aan burgerwetenschap doen. Door een laagdrempelig meettoestelletje of sensor te plaatsen aan jouw gevel draag je bij aan een groter netwerk. Al deze meettoestellen verzamelen immers data die samen een fijnmazig beeld schetsen van de situatie in een straat, wijk of stad(sdeel). Publieke meettoestellen op verschillende delen van een gemeente of stad kunnen alleen deze fijnmazige data nooit genereren.

Veel lokale besturen staan echter sceptisch tegenover de betrouwbaarheid van die laagdrempelige meettoestelletjes. De (slechte) resultaten uit de ‘Citizen Science’ projecten worden vaak door de media opgepikt om kritiek te uiten op de overheid. Dit creërt een eenzijdig beeld op ‘Citizen Science’. ‘Citizen Science’ projecten doen veel meer dan enkel maar kritiek spuien. Dit soort van projecten betrekt geëngageerde burgers of zoekt samenwerkingen op met het onderwijs. Zo bestaat er bijvoorbeeld het VLINDER project waarin de UGent samenwerkt met een aantal scholen om weersvoorspellingen te maken. Het project plaatst bij verschillende scholen een weerstation, waarbij de school instaat voor de datacollectie. De school kan op haar beurt zelf gebruik maken van de resultaten als pedagogisch materiaal in haar eigen lessen. Dit levert een win-win situatie op voor het ‘Citizen Science’ project én de school.

Smart Flanders gaat aan de slag

Door te kiezen voor het jaarthema ‘Citizen Science’ wil het Smart Flanders-programma het scepticisme bij lokale besturen weghalen. Een fijnmazig netwerk van laagdrempelige meettoestellen kan immers veel voordelen opleveren voor een lokaal bestuur. Door ermee aan de slag te gaan moet het lokaal bestuur zelf minder duurdere grotere meettoestellen aanschaffen. Een combinatie van de grotere en de laagdrempelige meettoestellen kan voor de nodige betrouwbaarheid én diepgang in cijfers zorgen die het beleid ten goede komt.

Het draaiboek rond ‘Citizen Science’ is een belangrijk onderdeel dat uitgewerkt wordt in het Smart Flanders-programma. Voor de meeste lokale besturen is zo maar zelf aan de slag gaan of het ondersteunen van ‘Citizen Science’ projecten geen vanzelfsprekendheid. Een draaiboek kan als leidraad dienen om hier goed mee om te gaan. Daarnaast wordt ook de betrouwbaarheid van de laagdrempelige meettoestelletjes op zich bekeken binnen het Smart Flanders-programma. Een marktverkenning moet de hiaten op de markt blootleggen. Waar nodig wordt dan ingesprongen. Een goed laagdrempelig meettoestel is niet alleen goedkoop, maar ook betrouwbaar en eenvoudig in gebruik. Het is nodig om hier een goed evenwicht te vinden. ‘Citizen Science’ projecten kunnen een echte meerwaarde voor een stad of gemeente betekenen.