Turnova op toerental

  • 29 augustus 2016

Wie Turnhout zegt, denkt spontaan aan drukkerij Brepols. Ze ontplooiden hun activiteiten op het einde van de 18de eeuw aan de achterkant van de Grote Markt. De drukkerij groeide in de 20ste eeuw uit tot een wereldleider waardoor de vestiging te klein werd. Een verhuis drong zich op en in 1974 trok Brepols weg uit het centrum van Turnhout. Veertig jaar lang bleef de site van drie hectare groot onaangeroerd. Een troosteloze aanblik. Pogingen om de site in hergebruik te nemen draaiden op niets uit tot de stad in 2004 zelf het heft in handen nam. Samen met projectontwikkelaar Heeren tekende de stad een masterplan uit om er plaats te bieden voor wonen, winkelen, cultuur, onderwijs, vrije tijd, publieke ruimte en groen. Het ambitieuze project Turnova moet de Grote Markt en de onmiddellijke omgeving weer echt tot het centrum van de stad maken. De jury voor stadsvernieuwingsprojecten erkende het potentieel van het project en kende de stad in 2007 een subsidie toe van 3,2 miljoen euro. Na negen jaren van vertragende vergunningsprocedures, wisselende bestuursmeerderheden, politieke instabiliteit en financiële beperkingen, komt het Turnova-project nu echt op toerental omdat de stad de kwaliteit en de oorspronkelijke uitgangspunten bleef bewaken.

Wonen

De Turnova-toren wordt het uitgangsbord van het hele project. De toren meet 72 meter en biedt plaats voor 49 appartementen. Naar verluidt het hoogste woongebouw in de Kempen. Sinds de Openwervendag op 22 mei 2016 kan je deze appartementen kopen, ook al staan ze er nog niet.

Een nieuwe toren in het stadscentrum vraagt ook om een nieuwe, publieke invulling. Bovenop het dak komt een toprestaurant met een dakterras dat een fraai uitzicht biedt. Bij helder weer zal je vandaaruit Antwerpen en Tilburg zien liggen. Het terras zal toegankelijk zijn voor iedereen die van het uitzicht wil genieten.

In totaal biedt het Turnova-project plaats voor zowat 250 woongelegenheden, die variëren naar type, grootte en prijsklasse. Sociale woningen maken 15% uit van het totale aanbod. Speciale aandacht gaat uit naar senioren en specifieke noden. Het autoluw en gebruiksvriendelijk karakter van het centrale plein en de doorsteken naar alle mogelijke richtingen verhogen de leefbaarheid van het projectgebied.

Winkelen

Het winkelen dan. Goed voor 15.000 m² ofwel 25% van de totale oppervlakte. Geen eenvoudige opdracht om die gevuld te krijgen. De grote winkelketens verkiezen de periferie van de stad en het centrum van Turnhout kampt net als andere steden met veel leegstaande winkelruimte. Turnova hoopt toch een nieuwe commerciële dynamiek te bewerkstelligen. In de loop der jaren schoof het kernwinkelgebied meer op naar het westen, waardoor de Grote Markt meer aan de rand kwam te liggen. Turnova moet de Grote Markt weer in het midden van het stadshart brengen en de link met het kernwinkelgebied versterken. De wens om het ‘wonen boven winkels’ te bevorderen, is tekenend voor de functievervlechting die de stad nastreeft.

… en cultuur

Momenteel liggen de twee academies – de muziek- en de tekenschool – verspreid over de stad. Turnova moet het kunstonderwijs samenbrengen en duurzaam verankeren in het stadscentrum. Het als monument beschermde Brepols-kantoorgebouw vormt de kern van de nieuwe kunstcampus. De plannen groeperen de meer publieke en gemeenschappelijke functies rond de historische typistenzaal, die zal fungeren als een polyvalente toon- en verzamelruimte.Brepoels in Turnhout

Het nieuwe gebouw op het centraal gelegen Brepolsplein zal een cultuurcafé bevatten op het gelijkvloers. De bovenverdiepingen herbergen algemene klassen, muziekkamers, een balletzaal en auditoria. De oude drukateliers bieden de nodige ruimte voor, grafische technieken, metaal- en glasbewerking.

Daarnaast stelt de academie haar deuren ook open voor medegebruik door buurtgroepen, cultuurverenigingen en scholen uit de buurt. Voetgangers kunnen dwars door de academie lopen, wat de zichtbaarheid vergroot en het open karakter van de academie voor heel Turnhout beklemtoont.

Aandacht voor duurzaamheid

Turnova zet in op duurzaamheid. Dat begint bij het versterken van de woon- en winkelfunctie van het stadscentrum en het optimaliseren van de bereikbaarheid. De Grote Markt wordt het centrale knooppunt van het regionale busnet. Fiets- en wandelpaden moeten de eenvoudige verbinding met andere stadsdelen garanderen.

Ook energetisch geeft Turnova het goede voorbeeld. De projectontwikkelaars zetten in op compact bouwen in combinatie met een energiebesparend verwarmingssysteem. De site bespaart de helft aan energiegebruik dankzij het KWO-systeem (koude-warmteopslag). Hoe werkt dat? Winkels en woningen stockeren warmteoverschotten gedurende het hele jaar in de ondergrond, die ze tijdens de winter of in andere koude periodes kunnen hergebruiken. Het omgekeerde geldt ook. Het koele grondwater stroomt in de zomer koel door het vloerverwarmingssysteem, waardoor de nood aan een actieve airconditioning wegvalt in de torenappartementen.

Stand van zaken

De werken aan de Academies lopen al een jaar. Ook de eerste appartementen aan de Baron du Fourstraat zijn in aanbouw. Deze zomer start de hoofdbrok van de werken, met onder meer de bouw van de parking, de winkels met appartementen, een viersterrenhotel en… de woontoren.

Planning

De stad laat niet na Turnova en haar mogelijkheden in de kijker te zetten. Eerst vond er een grootschalig startevenement plaats op 25 januari 2015 met de creatie van de “Turnova-familie” (gericht op toekomstige gebruikers), daarna volgde de eerste steenlegging en een bijhorend terrassenfeest op 30 juni 2015 (de laatste dag van het ‘academie’-jaar). In 2016 nam de site al deel aan de Openwervendag. Artiesten van de Academies gaven toen al een voorsmaakje van hun kunnen.

2016 en 2017 worden cruciale jaren voor Turnova. Binnen een jaar leveren de bouwpromotoren de kunstencampus op. Enkel het als monument beschermde ‘kantoorgebouw Brepols’ blijft dan nog in restauratie. Tegen eind 2017 moet de academie haar deuren openen. Gelijktijdig kunnen de eerste bewoners hun appartement aan het Academieplein betrekken. Tegen eind 2018 moet het Turnova-project helemaal klaar zijn.

Wat kunnen andere steden leren van dit project?

  • De vernieuwende aanpak op vlak van PPS: publieke en private actoren zetten een dynamische en daadwerkelijke samenwerking op.
  • Het kwaliteitsvol stadsontwerp kwam tot stand door vernieuwend, ontwerpend onderzoek en onderhandelend ontwerpen.
  • De duidelijke strategische lijn: de Grote Markt wordt weer de centrale plaats in de stad.
  • Het industrieel erfgoed krijgt een nieuwe invulling.
  • De kwalitatieve en duidelijke ruimtelijke planning.
  • Het geïntegreerd karakter van de Brepols-site met aandacht voor publieke ruimte, wonen, cultuur, winkelen en stedelijk leven.
  • De sterke projectstructuur met een krachtige regiefunctie en een doorgedreven kwaliteitsbewaking.

Meer info

 

Turnova in de stijgers