Slim in de Stad-prijs 2015

Vlaams minister van Stedenbeleid, Liesbeth Homans, reikte op 1 februari 2016 de eerste Slim in de Stad-prijs uit. De steden Genk, Gent en Brussel (Vlaamse Gemeenschapscommissie) kwamen als winnaars uit de bus en krijgen elk 50.000 euro.

Genk, Gent en VGC winnaars eerste Slim in de Stad-prijs

Genk: Verslimmen

De Stad Genk en het OCMW willen met het innovatieve concept “verslimmen” extra sociaal kapitaal realiseren om kinderarmoede en onderwijsachterstand te bestrijden. Ze mikken op de creatie van een duurzame vrijetijdsbesteding en op het coachen van het kind om zijn/haar onderwijskansen te verhogen. Kansarme gezinnen met vijfjarige kinderen staan centraal in het concept. Op middellange termijn streeft Genk een sterk individueel engagement na van de vrijwillige coaches die de vijfjarige en het gezin begeleiden. Individuele of gegroepeerde Genkenaren die zich online aanmelden in een community kunnen optreden als supporters. Zij staan de coaches bij. Met dit concept wil de stad nieuwe fysieke en digitale samenwerkingsvormen/-platformen verkennen.

De jury vindt dit een gedurfd maatschappelijk project, met een sterke (sociale) duurzaamheidsambitie. Ze dichten het concept veel slaagkans toe door zijn sterk actiegerichte insteek. De sterke verbinding tussen het conceptuele idee en de operationalisering ervan vormt een stevige basis voor een kwalitatief leerproces. Maar, de initiatiefnemers horen het wel nog verder uit te bouwen. Het project staat open voor dwarsverbanden, maar vermijdt hierin te sterk te vernauwen. Het kan een nieuw model worden voor andere steden. De jury is van oordeel dat de initiatiefnemers goed weten wie ze moeten betrekken en vindt het positief dat ze kiezen voor medeburgerschap. De stadsdiensten nemen ook op alle niveaus engagementen op.

Gent: Smart City Concept Gent

Stadsbestuur, bedrijven, onderzoeksinstellingen én burgers verenigen zich om de kansen en de uitdagingen, die de kennis- en informatiemaatschappij biedt, maximaal te benutten. Ze beschouwen data als strategische troeven (assets). Ze onderbouwen de processen en beslissingen in de slimme stad.  Maar, de burger is de actor die in de eerste plaats het stedelijk leven definieert. Het concept past zowel de multidisciplinaire als de multi-actorbenadering toe. Het zet in op technologische en sociale innovatie. In de eerste “smart city”-concepten nam technologie een bepalende rol in. Gent breidt het “Smart City”-concept uit met de “smart citizen”. Het resultaat is dat ook andere vragen over beheer, beleid en participatie aan de oppervlakte komen in een slimme stad.

De jury beschouwt Gent als de strategische koploper voor de uitrol van een “smart city”-visie. De organisatorisch aanpak, de concepten in het tekstboek en de toekomstvisie voor de stad zitten goed. De hele regio gaat er op vooruit dankzij de samenwerking van stad Gent met de andere steden en gemeenten. De jury raadt Gent niettemin aan om niet enkel bottom-up realisaties te laten groeien en ondersteunen. De stad hoort ook een proactieve rol op te nemen en waar nodig coaches en consulenten te betrekken bij het concept.

Brussel (VGC): W² in de stad

Brussel zet in op stadslandbouw en stedelijke nijverheid. Het concept “W² in de stad” van Atelier Groot Eiland vzw streeft naar ruimtebesparing, recyclage van voedselafval en stadsecologie. Het experiment combineert deze innovatieve invalshoek met arbeidszorg, want ze bieden een arbeidstraject aan laaggeschoolden en langdurig werklozen.

De jury oordeelt dat dit een maatschappelijk mooi project is, met een positieve impact op tewerkstelling, ecologie, ruimtegebruik en slimme verbindingen tussen deze aspecten. De economische impact van dit concept kan groter zijn dan bij gelijkaardige projecten, omdat het bij de keuze van de gewassen onder meer rekening houdt met het klimaat en de mogelijke opbrengst. Doorgaans is het rendement de zwakke schakel bij stadslandbouw. Hier dus niet. Het proefproject kan zelf bedruipend worden, omdat het een internationaal stadslandbouwexpert betrekt bij het experiment. De jury vindt dit een goed model met heel veel potentieel en ruime toepassingsmogelijkheden.

Kandidaten

Naast de Vlaamse Gemeenschapscommissie en de steden Gent en Genk, dienden nog 10 andere steden een concept in.

Aalst: stad met zicht op zorg

Aalst wil uitgroeien tot een centrum van zorginnovatie. Met het co-creatieproject “Aalst, stad met zicht op zorg” brengt de stad creativiteit en ondernemerschap samen in een verfrissende formule. Het stadsbestuur selecteerde drie concepten en gaf die vorm met designtechnieken zoals customer journey mapping en co-creatie:

  • Het zorghotel is een digitaal platform met een geïntegreerd dienstenaanbod.
  • Het zorgpark staat voor verschillende parkelementen die zich samen richten op de mentale/emotionele gezondheid van de bezoeker.
  • De zorghub is een expertiseplatform dat in het teken staat van netwerken, innoveren en faciliteren van economische activiteiten in de zorgsector.

Antwerpen: Slim Parkeerverbo(r)d

Het concept Slim Parkeerverbo®d omvat de ontwikkeling van een nieuw, digitaal, tijdelijk parkeerverbodsbord en de vernieuwing van de procedure voor de aanvraag en opvolging van tijdelijke parkeerverbodsborden. Het nieuwe parkeerverbodsbord bevat een digitaal scherm, een bewegingssensor en een gps. Het systeem werkt op basis van een vernieuwde aanvraagprocedure en een gedeeld platform met nuts- en aannemersbedrijven. Het biedt de mogelijkheid aan de burger om de vergunning en het parkeerverbod zelf te kunnen opvolgen.

Brugge: Ontplooit/d

Dit concept wil de ruimte in de stad én de Bruggeling ‘ontplooien’. Door de bestaande ruimte anders te bekijken en anders te gebruiken, krijgen ideeën en projecten plaats om te groeien. De toegang tot een fysieke ruimte blijkt vaak een sterk bepalend criterium voor het welslagen van een burgerinitiatief. Met dit concept wil de stad de ‘greep van de commercie’ beïnvloeden en ten dienst stellen van de ‘grassroots’-processen in de stad.

Hasselt: culturele plekken in publieke ruimte

Het vertrekpunt van het Hassels concept is cultuur en gaat uit van de multidisciplinaire invulling van de publieke ruimte. De stad wil de inwoners op een participatieve manier bevragen in de onderzoeksfase. Dit gebeurt o.b.v. mental mapping (Map-It). Deelnemers hebben vrije toegang tot de gehanteerde methodiek en de resultaten (open source). De inrichting van culturele plekken beschouwt Hasselt als een proces van co-creatie. Met dit traject wil de stad de leefkwaliteit van haar inwoners verbeteren, de invulling van de publieke ruimte bevorderen en de interne werking optimaliseren.

Kortrijk: Broel6- een co-working place

Broel6 vormt een uitdagend, langlopend co-creatief experiment tussen actieve burgers, makers/ontwerpers, ondernemers en bedrijven, studenten/wetenschappers en kunstenaars. Het is bedoeld als aanvliegroute voor iedereen die op creatief en ondernemend vlak iets voor elkaar wil krijgen en ideeën of contacten kan gebruiken. Kortrijk mikt daarmee opzij die nood hebben aan een inspiratieboost, zij die aanvoelen dat nieuwe media, digitalisering en de netwerk- en informatiesamenleving ons meer kunnen bieden, zij die ervaren dat de aanwezige kennis en creativiteit in de regio onderbenut blijft en zij die de klemtoon willen verleggen van praten naar doen. Met Broel6 ambieert de stad Kortrijk de in het  Buda-project ontwikkelde instrumenten (tools) open te gooien voor alle burgers uit de regio. Het concept is multidisciplinair, en gaat uit van de beleidsdomeinen economie, kunsten en onderwijs. Het experiment bevat zes concepten, nu eens breed en laagdrempelig, dan weer sterk inhoudelijk gefocust; nu eens digitaal, dan weer niet. Met Broel6 poogt de stad om Buda verder te ontwikkelen van een eiland voor artistieke creatie naar een archipel die cross-sectorale innovatie stimuleert binnen onderwijs, economie, kunsten en nieuwe actoren.

Mechelen: CityLab-M

Stad Mechelen wil via CityLab-M het innovatief klimaat in Mechelen versterken om zo het leven in de stad duurzaam te verbeteren. Mechelen pakt innovatie stadsbreed aan. Dit concept focust daarom op twee aspecten:

  • inzetten op een vernieuwde organisatiestructuur door het ontwikkelen van een Innovatiecel (bestuurlijke innovatiecapaciteit versterken)
  • het acceleratorprogramma CityLab-M.

CityLab-M zal fungeren als nieuw samenwerkingsmodel, waarbij stadsdiensten al in een zeer vroeg stadium van het traject mét private partners en kennisinstellingen en zelfs de burger als eindgebruiker in een co-creatief traject stappen om goede ideeën te vertalen naar (rendabele) oplossingen voor hun maatschappelijke vraagstukken. De ‘Innovatiecel’ van de stad lanceert jaarlijks een of meerdere innovatie-uitdagingen, waar start-ups op kunnen intekenen.

Oostende: Stadstuinieren. Een sociaal stedelijk platform

Oostende wil stadstuinieren inzetten om stadsbreed mensen uit hun sociaal isolement te halen en een - voor mens en stad - gezonde buurtdynamiek op gang te brengen. Sociaal isolement kwam naar voor uit de Stadsmonitor en uit ouderenbehoefteonderzoek. Stadstuinieren draagt dus als ruimtelijke component bij aan de uitbouw van een duurzame stad die het ecologische, het economische en het sociale met elkaar verbindt zodat een gelaagde publieke ruimte ontstaat (samen tuinieren, tafelen en koken). Het stadstuinier-project is namelijk voor elke wijk verschillend omdat het sociaal-culturele luik de ruimtelijke ingreep wijkspecifiek transformeert.

Oostende onderzoekt ook de mogelijkheid om een grote stadsmoestuin te realiseren op het dak van Hangaar 1.

Roeselare: Roeselare is ‘r voor jou

Het is de ambitie van de stad Roeselare en de diverse partners om met het concept Kernplan op een duurzame manier verder uit te groeien tot een trendsettende en toonaangevende retailstad en de eerste smart shopping city in Vlaanderen. Roeselare is ‘r voor inwoners, bezoekers, klanten en ondernemers. Het concept bundelt alle aspecten die invloed hebben op de stadskern en stemt die ook op elkaar af: ruimtelijke ordening, fiscaliteit, mobiliteit, nieuwe digitale ontwikkelingen, vrije tijd, toerisme, … De focus ligt momenteel op het kernwinkelgebied van de stad, waar de stad resoluut voor een kernversterkend beleid gaat. Het Kernplan vertrekt vanuit de volgende zeven ambities: het fijnste winkelwandelcentrum, handelaars actief steunen, slimmer shoppen, belevingsstad, bereikbaar voor iedereen, samen sterk en marketing met effect.

Sint-Niklaas: Lobbenstadmodel

Het lobbenstadmodel is een stedenbouwkundig concept om te komen tot een ecologisch verantwoorde stad. Het model bestaat uit compacte woonlobben en blauwgroene vingers ertussen. Sint-Niklaas hangt de stads- of woonlobben op aan de historische, radiale invalswegen van de stad. Met het concept van de lobbenstad beoogt de stad Sint-Niklaas een slimme stad in de steigers te zetten, die robuust en veerkrachtig is voor de toekomstige stedelijke uitdagingen zoals klimaat, gezondheid, duurzame mobiliteit, huisvesting, …

Turnhout: Stad vol wijsheid

De openbare bibliotheek Turnhout en het stadsarchief Turnhout willen een publieke plaats creëren waar lokale kennisdeling mogelijk is. De lokale noden staan centraal in dit nieuwe concept en de bibliotheek past zich aan, als bemiddelaar, facilitator en inspirator van lokale kennis.  De stad ontwikkelt een (digitaal) platform om zo burgers te emanciperen via lokale kennisdeling.