Second Wave voor jongeren en politie

  • 19 december 2017

In een aantal steden is er sprake van een gespannen verhouding tussen jongeren en politiediensten. De methodiek Second Wave biedt handvaten om te bouwen aan meer dialoog en een betere verstandhouding.

Naar een jeugdontmoetingscentrum in Zuidoost Londen…

In 2010 ondersteunde de ‘Open society foundation’ een project in Zuidoost Londen waarbij ze interactieve workshops organiseerden in het jeugdontmoetingscentrum Second Wave. Het doel was een forum te creëren om een positieve interactie en een vertrouwensband tussen politie en jongeren uit het centrum te bewerkstelligen. Zo ontstond een ‘goede praktijk’ voor het stimuleren van inspraak van jongeren in het politiewerk, die andere steden later zouden adopteren en verfijnen.

Wat is Second Wave?

Het project ‘Second Wave’ richt zich dus op de verbetering van de relatie tussen jonge mensen en de politie. Daartoe brengt het beide partijen samen in een workshop-setting om wederzijds vertrouwen en respect te creëren, ervaringen te delen en deelnemers in staat te stellen van elkaar te leren. De workshops zetten vraagtekens bij de stereotypes en vooroordelen van politieagenten over jongeren en omgekeerd.

Op toneel gebaseerde benadering

In de sessies gebruiken ze een op toneel gebaseerde benadering. Onafhankelijke facilitators met een stevige achtergrond in theater begeleiden de workshops en gebruiken technieken als improvisatie, vertrouwenspellen en rollenspelen. Deze benadering slaagt erin een sfeer te creëren waarin alle groepsleden het gevoel krijgen dat ze erbij horen en in contact staan met elkaar. De begeleiders doorbreken zo barrières, zodat iedereen op een veilige maar niet-vrijblijvende manier zijn gevoelens en mening kan uiten over gevoelige kwesties. Kritiek en zorgen mogen ze duidelijk benoemen, maar de ‘theatrale’ afstand voorkomt dat de deelnemers het gevoel krijgen dat ze persoonlijk aangevallen worden. De deelnemers beelden telkens een personage uit in plaats van hun persoonlijke wraakzucht de vrije loop te laten. 

Het gebruik van toneel helpt de deelnemers op een natuurlijke en vermakelijke manier persoonlijke en sociale vaardigheden aan te leren, zoals: 

  • samenwerken;
  • creëren van een veilige omgeving voor elkaar;
  • stimuleren van anderen;
  • initiatief nemen;
  • ideeën presenteren;
  • werken aan zelfvertrouwen.

Door belemmeringen weg te nemen, die de deel¬nemers verhinderen zichzelf uit te drukken in hun levens en interacties, brengt de benade¬ring een verband tot stand tussen samenwerking in een toneelomgeving en samenwerking in het dagelijks leven.   

Structuur en organisatie

Foto Second WaveHet project bestaat idealiter uit max. 25 personen, samengesteld uit politieagenten en jongeren. De jongeren komen een keer per maand samen met de facilitators om de volgende sessies te plannen en te praten over problemen die zich voordeden. De facilitators moedigen hen aan om de te bespreken thema’s te ontwikkelen en om activiteiten en spellen te plannen. De jongeren, facilitators en politieagenten ontmoeten elkaar eenmaal per maand tijdens de workshops. De politieagenten komen gewoonlijk in burger om belemmeringen voor hun interactie met de jongeren weg te nemen. De facilitators zitten ook regelmatig samen met de politieagenten om hun deelname te ondersteunen. Naarmate een relatie tot stand komt, stellen de deelnemers ook aanvullende activiteiten voor.

Om een betere verstandhouding en het beslechten van stereotypen te realiseren, structureren de facilitators het workshopprogramma in toenemende mate. Ze starten met:

  • ontmoetingen met beide zijden;
  • het maken van afspraken;
  • het bespreken van concepten;
  • het creëren van een veilige leefomgeving. 

Daarvoor gebruiken ze spellen die plezier en teambuilding stimuleren. Nadien kunnen facilitators en deelnemers:

  • bijzondere twistpunten te berde brengen;
  • die twistpunten diepgaand bespreken;
  • meningsverschillen behandelen.

Ze zorgen ervoor dat de sfeer constructief blijft en dat alle deelnemers zich bij het uitwisselen van de ideeën gerespecteerd voelen.

Belangrijkste realisaties van de Second Wave-methodiek

De deelnemende jongeren hebben na afloop:

  • een beter inzicht in het beleid, de prioriteiten en de activiteiten van de politie;
  • een sterkere betrokkenheid op stad en samenleving;
  • een positievere attitude t.o.v. de politie;
  • een persoonlijke groei en ontwikkeling ondergaan.

De deelnemende politieagenten hebben na afloop:

  • een positievere attitude t.o.v. jongeren;
  • begrip voor het belang van ontmoetingen op straat voor jongeren;
  • een duidelijk betere interactie met jongeren op straat;
  • een minder negatieve stereotypering over jongeren.

Aandachtspunten en tips voor de uitrol van een project

  • Neem als stad je regierol op als onafhankelijke actor die boven beide groepen staat. Creëer een begeleidende stuurgroep met relevante stadsdiensten (zoals de dienst preventie, de dienst samenleven, de dienst jeugd,…), een beleidsmedewerker van de politie en andere relevante actoren. De stuurgroep draagt zorg voor het vlotte verloop van het project en kan flexibel inspelen op punten die tijdens het project boven komen drijven. Ze komt best na elke sessie samen om het verloop ervan te evalueren en eventueel mee de volgende sessie voor te bereiden.
  • Bereid het project goed voor alvorens met de workshops te starten. Maak voldoende ruimte voor afzonderlijke gesprekken met de jongeren en de politie om de signalen goed in kaart te brengen. 
  • Heb oog voor een goede selectie van de deelnemers aan het project. Zorg dat je de jongeren die je voor ogen hebt ook effectief bereikt, maar neem in de selectie ook enkele jongeren op die meer ‘gezagsgetrouw’ zijn en al hun weg naar de stedelijke activiteiten vinden. Dezelfde overweging geldt voor de selectie van de politieagenten: neem niet alleen deelnemers op die overtuigd zijn van de nood aan een betere verstandhouding met de jongeren. Het opleggen van een leeftijdsgrens (bv. van 16 tot 22) bij de jongeren en het inroosteren van de bijeenkomsten tijdens werkuren voor de deelnemende agenten, kunnen een goede selectie mee ondersteunen.
  • Stel een vertrouwenspersoon aan bij zowel jongeren als politie. De vertrouwenspersoon zorgt voor een vlotte communicatie over de voortgang van het project, pikt thema’s die leven onder de deelnemers op, kan terugkoppelen en anticiperen op eventuele spanningen. De vertrouwenspersonen maken deel uit van de projectstuurgroep.
  • Houd rekening met je lokale situatie. Probeer de methodiek niet zonder meer te kopiëren, maar pas hem aan voor je doelgroep en problematiek. Voor sommige jongeren kunnen de workshops bv. te creatief zijn, of weer net te ‘kinderachtig’ overkomen. Aarzel niet om flexibel te zijn, zowel naar methodiek als naar thema’s. 
  • Koop expertise in voor de facilitators. In Nederland ontwikkelde IDEA een toolkit  voor Second Wave. IDEA of International Debate Education Association is een netwerk van organisaties die debatondersteuning bieden om jongeren een stem te geven. Hun expertise richt zich op het debatteren met, vooral, kansarme en allochtone jongeren tussen 11 en 30 jaar.
  • Denk op lange termijn. Laat een lokale actor met de geschikte vaardigheden voor het rollenspel en het theater (bv. het JAC) meelopen in het project. De lokale actor kan na afloop soortgelijke projecten zelfstandig ondersteunen. 
  • Voorzie voldoende budget voor groepsactiviteiten en personeelsondersteuning.
  • Ga te rade bij steden of gemeenten die de methodiek al gebruikten. In de stad Vilvoorde liep de afgelopen 2 jaar een pilootproject.

Van Second Wave naar Third, Fourth en Fifth Wave?

De methodiek beoogt een betere verstandhouding met jongerengroepen. Hij biedt handvaten om de communicatie met ‘moeilijke’ doelgroepen te verbeteren. Dit houdt automatisch ook in dat de methodiek bruikbaar is om andere thema’s met jongeren aan te kaarten. Het hoeft dus niet louter over de relatie tussen jongeren en politie te gaan. In Vilvoorde zal het pilootproject uitmonden in een project rond kritisch denken, om de jongeren te versterken in hun positie binnen de vriendengroep om zo andere jongeren aan te zetten tot kritisch denken. Het wordt een verdiepend traject rond maatschappelijke problemen en polarisatie. 

Meer informatie?

Stad Vilvoorde: jessika.soors@vilvoorde.be
Website idebate
Evaluatierapport Second Waveproject Gouda