Introductie van publieke fijnmazige fietsdeelsystemen in de Vlaamse centrumsteden

Studiebureau MINT ontwikkelde in 2013 scenario’s voor de invoering van fietsdeelsystemen in Gent en Roeselare. De scenario-ontwikkeling maakte deel uit van een onderzoek naar de implementatie van fijnmazige fietsdeelsystemen in de Vlaamse centrumsteden in opdracht van de Vlaamse ministers van Steden en van Mobiliteit en Openbare Werken. Beide steden hebben te kennen gegeven de scenario’s te willen implementeren.
 

Onderzoek naar het potentieel van fietsdeelsystemen in de centrumsteden

Vele Europese steden hebben de laatste jaren een succesvol fietsdeelsysteem ingevoerd. Vooral de fijnmazige systemen zoals we die kennen in Antwerpen en Brussel zijn gekend. Er zijn echter ook veel steden, vergelijkbaar met onze centrumsteden, die kleinschaligere systemen succesvol weten uit te baten.

Studiebureau MINT kreeg de opdracht om te onderzoeken wat het potentieel is van (fijnmazige) fietsdeelsystemen in onze centrumsteden. De opdracht bestond uit:

  • de inventarisatie van verschillende fietsdeelsystemen in Europa met aandacht voor factoren die een geslaagd systeem beïnvloeden of bedreigen.
  • De inventarisatie vormt een handleiding over fietsdeelsystemen en biedt de mogelijkheid tot benchmarking.een scenario-ontwikkeling in 2 pilootsteden.

Uit de centrumsteden die zich kandidaat stelden als pilootstad werden Gent en Roeselare geselecteerd omwille van hun sterke kandidatuur, hun schaalgrootte, hun verschil in schaalgrootte en de overdraagbaarheid van de onderzoeksresultaten naar andere steden. In Gent werden bepaalde ‘niches’ onderzocht die ook leerzaam kunnen zijn voor andere steden. De scenario-ontwikkeling voor Roeselare leert veel over het minimum aan potentieel in onze centrumsteden.


Roeselare

De voornaamste redenen van de stad Roeselare om een fietsdeelsysteem in te voeren zijn het stimuleren van het fietsgebruik en het aanvullen en versterken van het openbaar vervoer.

In de loop van het onderzoek schatten MINT en de stad Roeselare als snel in dat Roeselare niet de potentie heeft om een fijnmazig fietsdeelsysteem uit te werken. Er werden twee andere scenario’s uitgewerkt:

  • instappen in het Blue-bikesysteem
  • een kleinschalig back-to-manysysteem.

Op basis van het globaal verkregen beeld van Roeselare (schaalgrootte, aantal inwoners, potentieel gebruikers, attractiepolen, …) werd de introductie van een kleinschalig fietsdeelsysteem in Roeselare als niet voor de hand liggend ingeschat. Het onderzoek doet de aanbeveling om mee te stappen in het bestaande Blue-bike-initiatief. De uitwerking van dit scenario gebeurt best in fases. In een eerste fase dient gestart te worden met de promotie van het systeem en het aanbieden van een derdebetalersregeling aan de inwoners. Later kan dan gedacht worden aan een verdere uitbreiding van het systeem door bijkomende fietsen te plaatsen aan het station van Roeselare, en nog later door het plaatsen van fietsen op andere locaties in de stad.
 

Gent

De stad Gent wenste met het onderzoek te focussen op enkele ‘nichelocaties’ waar ze verwachtte dat er een hoog potentieel voor fietsdelen is. Het ging om:

  • Park & ride-parkings
  • Openbare centrumparkings
  • Grootschalige woonprojecten
  • Werksites
  • Missing links openbaar vervoer
  • Bewoners in het centrum.

MINT ontwikkelde voor de stad Gent twee scenario’s: een kleinschalig fietsdeelsysteem en een uitbreiding van het Blue-bikeaanbod in Gent. Voor beide scenario’s werd het potentieel van de niches en bijhorende locaties onderzocht en een gefaseerde invoering voorgesteld. Beide uitgewerkte scenario’s zijn interessant voor Gent om in te voeren.

De stad Gent heeft in eerste instantie een voorkeur voor een back to one-systeem (waarbij fietsen worden teruggebracht naar dezelfde hub). Dit systeem kan zowel uitgewerkt worden via Blue-bike, als via een aanbieder van een kleinschalig fietsdeelsysteem.
 

Implementatie

Beide steden willen op basis van het onderzoek overgaan tot invoering van een fietsdeelsysteem. De stad Roeselare heeft met Blue-Mobility een derdebetalersregeling afgesloten die ingaat op 1 mei 2014. De stad Gent start met het plaatsen van 11 hubs met elk 10 fietsen aan ‘nichelocaties’.

Derdebetalersregeling Blue-bike

Blue-bike is een deelfietsensysteem aan de Belgische treinstations dat operationeel is in 41 Belgische steden en gemeenten waaronder ook alle centrumsteden. Steden en gemeenten kunnen met Blue Mobility (de uitbater van het systeem) een derdebetalersregeling overeenkomen waarbij ze (een deel van) de kosten van de gebruiker op zich nemen.

* deze samenvatting w

Dit onderzoek werd vrijgegeven in april 2014. Het te downloaden onderzoek op deze pagina dateert van februari 2015 en is een rechtzetting van de eerste versie van het onderzoek. Het erratum is hier te downloaden:

Erratum bij het rapport.pdf (444 kB)