Goed Gefikst: delen, recycleren en upcyclen in Leuvense basisscholen

  • 8 december 2015

Delen is goed voor het milieu. Delen is sociaal. Van delen word je vindingrijk. Het maakt duurzame ontwikkeling concreet voor leerlingen. Daarom experimenteerden drie Leuvense basisscholen via het project Goed Gefikst van de vzw Ecolife om kinderen te laten kennismaken met ‘sharing’: Leerlingen, leerkrachten, klassen en scholen wisselden materialen, producten en diensten uit.

Goed Gefikst, wat is dat?

Tijdens het schooljaar 2013-2014 experimenteerden drie Leuvense basisscholen - Paridaens, Sancta Maria en Sint-Norbertus - met projecten rond delen. Leerkrachten, leerlingen en ouders repareerden kapotte spullen of pimpten ze tot hippe hebbedingen en ruilden of deelden ze met anderen. Ook diensten en kennis werden gedeeld.

In Paridaens werd het thema ingebed in ‘gezonde en duurzame voeding’ met een zelfgemaakt kinderreceptenboek met vergeten groenten en verre smaken als resultaat. Recepten werden ingewonnen bij ouders, grootouders en familie en samen met hen klaargemaakt. De opbrengst van het boek ging naar een lokaal buurthuis.

In Sint-Norbertus lag de focus op ‘boeken’. Oude boeken werden hersteld en vervolgens geruild voor ‘boekencenten’. Met deze ‘boekencenten’ kochten de kinderen weer andere oude boeken. Boeken die niet werden geruild, vonden een plekje in de schoolbibliotheek.

Sancta Maria organiseerde een speelgoedruilbeurs: oud speelgoed werd zo weer ‘nieuw’ en kansarme kinderen konden, via een ingenieus systeem met ruilgeld, speelgoed ‘kopen’ zonder geld.  Daarnaast introduceerde de school een Repaircafé: oude, kapotte schoolspullen werden er opgekalefaterd of gepimpt. Oude boeken, stoelen, schoolfietsen, speelgoed,… kregen zo een tweede leven.

Draaiboek ‘Repareren & upcyclen op school’

Dankzij de ervaringen van projectpartner ‘Netwerk Bewust Verbruiken’, die de Repaircafé’s in Vlaanderen beheert, en het pilootproject van Sancta Maria werd door de projectpartners een draaiboek opgemaakt. Het draaiboek ‘Repareren & upcyclen op school’ is praktisch opgevat, geeft leerkrachten tips hoe ze een repair & upcycle café op school kunnen opzetten, hoe ze kunnen samenwerken met bijv. een vakschool (want de kennis van het repareren is niet altijd voorhanden) en hoe repareren en upcyclen op een concrete en ervaringsgerichte manier het creatieve en/of technisch inzicht en vaardigheden van de leerlingen prikkelt.  De leerkracht kan in elke leergroep upcyclen en repareren integreren in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen. Het draaiboek is beschikbaar op de weblink van Milieuzorg op School.

Waarom ‘delen’?

Projecten rond delen passen perfect binnen de MOS-werking van een school. De voordelen op een rijtje:

  • Delen verlengt de gebruiksduur van voorwerpen, met minder grondstoffenverbruik en een kleinere voetafdruk als resultaat.
  • Delen is sociaal: leerlingen werken samen, nemen initiatief en leren geven aan anderen. Zo leren ze zich al vroeg maatschappelijk te engageren.
  • Delen is goedkoop: wie producten en materialen opnieuw of anders gebruikt, moet geen nieuwe spullen kopen.
  • Delen is creatief: om voorwerpen te repareren of te pimpen moeten leerlingen creatief zijn en met hun handen werken. Ze leren technieken en ontdekken nieuwe vaardigheden.

Leerpunten en tips

  • Delen is onlosmakelijk verbonden met duurzaamheid. Opdat ‘delen’ een effect zou hebben op lange termijn moet het worden ingebed in de reguliere (school)werking. Eenmalige initiatieven hebben weinig zin. Best wordt het standaard meegenomen in de jaarplanning, of in de MOS-actieplanning en werking.
  • Hou er bij het opzetten van een project rekening mee dat scholen op lange termijn plannen: om een project goed in te bedden wordt best ruim voor de opstart van een schooljaar overleg opgestart.
  • Zorg voor een stevige gedragenheid bij de top van de betrokken scholen en organisaties.

Over Goed Gefikst

  • Gesubsidieerd als ‘innovatief stadsproject’ in 2014 voor een bedrag van 26.300 euro
  • Gerealiseerd door vzw Ecolife, in samenwerking met het Condorprogramma van de dienst Duurzaam Beleid van de stad Leuven, MOS Vlaams-Brabant en het Netwerk Bewust Verbruiken en de Leuvense basisscholen Paridaens, Sancta Maria en Sint-Norbertus.

Meer info: