De Lotus: interdisciplinariteit en kruisbestuiving tussen kunst en technologie in de publieke ruimte

  • 1 juni 2018

Hoe kan technologie een meerwaarde betekenen voor de stad en samenleving? In mei vond een ontmoeting plaats tussen het team Stedenbeleid, Thomas Lenoir (Hogeschool Odisee Technologiecampus Gent), Dimitri Coppens (Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen KU Leuven Technologiecampus Gent) en Rob Buelens (LUCA School Of Arts Campus Sint-Lucas Gent). Deze ontwerpers lichtten toe hoe ze erin slaagden om interdisciplinair met heel wat participatie het kunstwerk ‘Lotus’ te realiseren op de Technologiecampus Gent.

Een vleugje geschiedenis

Sinds de jaren ’80 vestigden zich in de wijk Rabot-Blaisantvest de technische school KAHO, waar vroeger de katoenfabriek La Louisiane of Loutex stond. De wijk ontwikkelde zich verder op het einde van de 19e eeuw in het kader van de bloeiende textielindustrie. Sinds september 2014 situeert zich hier de Technologiecampus Gent (Odisee hogeschool). Een deel van de gebouwen verdween om plaats te maken voor open ruimte. Aanvankelijk bleef de 47 m hoge fabrieksschoorsteen bewaard en nam het de rol op van "genius loci". Dit begrip uit de oudheid evolueerde van "de beschermende geest" van een plek naar het benadrukken van het unieke karakter, de plaatsgebonden atmosfeer, de eigenheid van de locatie. Na de afbraak van de fabrieksschoorsteen in 1990 nam een eerste kunstwerk van Hugo Vander Vekens deze plek in. Met zijn vorm refereerde hij naar de fabriekstoren. Wanneer ook dit kunstwerk moest wijken bij de heraanleg van het binnenplein, rees de vraag naar een opvolger.

Zoektocht naar een nieuwe eigenheid

Frank Baert, directeur van de voormalige KAHO Sint-Lieven, stelde voor om een wedstrijd uit te schijven die de historisch gegroeide scheiding tussen techniek en kunst in vraag stelde en de brug legde naar de nabijgelegen Sint-Lucas Beeldende Kunst. De laatstejaarsstudenten Beeldende Kunst ontvingen een opdrachtbundel en kregen een rondleiding op de Technologiecampus. Uit de drie kandidaten mocht Rob Buelens zijn voorstel uitwerken van een grote stalen lotusbloem als teken van eeuwigheid. Hij stelde voor de constructie te voorzien van laserstralen die via sms gecodeerde boodschappen kon uitzenden. Hij leverde een schaalmodel van het werk af. Al gauw werd duidelijk dat het model meer studiewerk nodig had.

Interdisciplinaire samenwerking

Voor de realisatie van het reële model werd een oproep gedaan naar onderzoekers, docenten, studenten en personeel van de Technologiecampus. Het proces werd een evenwichtsoefening van tussen artistieke invulling en mogelijkheden binnen technische uitwerking. Odisee studenten Ontwerp- en Productietechnologie tekenden op basis van het schaalmodel de staalconstructie uit. Onder leiding van KU  Leuven professor Dimitri Debruyne, oprichter van het eerste spin-offbedrijf ‘Indurium’, werd aan de hand van de eindige elementenmethoden de nodige veiligheidsfactoren voorzien bij het door de studenten getekende 3D-model. Door zijn parabolische bladen moest de grote Lotus immers behoorlijk wat windkrachten kunnen opvangen. De staalconstructie onderging enkele ingrijpende wijzigingen. Ook kwam er feedback over de verankering van het geheel in de funderingsplaat van de schoorsteen.

Een Odisee student Energietechnologie ging aan de slag voor het omzetten van sms-berichten naar lichtsignalen. Een Odisee docent Elektronica-ICT bood een alternatief aan voor de het oorspronkelijke idee van het werken met de "kleuren morse code". In plaats van het verzenden van een boodschap, kreeg de lichtcode de functie van wachtwoord. KU Leuven onderzoekers stellen dit gedeelte van het project op punt. Correct ingeven van de code op een smartphone biedt toegang tot de mysterieuze boodschappen. Het kan gaan over het verwelkomen van bezoekers, over informatie over evenementen op de Technologiecampus zelf of bij LUCA Beeldende Kunst Gent en KU Leuven Campus Sint-Lucas Gent van de Faculteit Architectuur

Een infopaneel vlakbij het kunstwerk legt uit hoe het geheel in zijn werk gaat. Een database werd opgezet om de wisselwerking tussen de aansturing van de spots enerzijds en het online ontcijferen van de boodschappen anderzijds te realiseren.

De indrukwekkende uit Cortenstaal gelaserde puzzel kwam in januari 2015 toe. De Lotus begon in een magazijn te groeien. Odisee Studenten Ontwerp- en Productietechnologie voerden de montage uit. Vanaf september 2015 mocht de Lotus aan de zijkant van het magazijn van het buitenlicht genieten en startte het roestproces van het Cortenstaal. Uiteindelijk verplaatste een kraan het werk naar zijn definitieve bestemming. Een heleboel personen op de campus hebben door hun bijdrages een band met dit hedendaags ‘Gesamtkunstwerk’. Sindsdien wekt het de nieuwsgierigheid van passanten, dient de plek als verblijfsruimte en wordt het kunstwerk gebruikt door spelende kinderen. 

werk Rob Buelens

Aannemer in de kunsten